ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ 31ਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨੋਰੋਵ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 31ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ‘ਤੇ ਵਧਾਈ, ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੁਵੱਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਹਿਯੋਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ।
ਭਾਰਤ-ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ 1991 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਗਸਤ 1991 ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ 1 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ। ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮੁੱਦੇ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼, ਊਰਜਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਮਜਬੂਤ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫਤਰ ਦੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਸਿੱਖਿਆ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਿਆਂ/ਐਮਓਯੂ/ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ/ਸੰਯੁਕਤ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਮਈ 1993 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਪਾਰ 2019-20 ਵਿੱਚ USD 247 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2021-22 ਵਿੱਚ USD 342 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 38.5 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਉਤਪਾਦ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ, ਵਾਹਨ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਆਪਟੀਕਲ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਉਪਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਖਾਦ, ਜੂਸ ਉਤਪਾਦ, ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਹਨ। ਭਾਰਤ-ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਅੱਤਵਾਦ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਸਕਰੀ, ਤਸਕਰੀ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ‘ਤੇ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਫ਼ੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਨਾਂ ਡਸਟਲਿਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੀਆ ਰੂਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2022 ‘ਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।