ਮਾਸਕੋ – ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰੂਸ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਬਾਰੇ ਤਸਵੀਰ ਬਹੁਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਸੀਆਈਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 15,000 ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੂਸ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਇੰਨੇ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰੂਸੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ‘ਤੇ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰਣਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਜੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 20 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟੈਂਕ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 3500 ਡਾਲਰ (ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਰੁਪਏ) ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜੰਗ ‘ਚ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਕੋਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਬੇਵੱਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਉਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੇਰਗੀ ਕ੍ਰਿਵੇਂਕੋ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਵੇਂਕੋ ਨੇ ਰੂਸੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਫਰੰਟ ‘ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਰੂਸੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਰਾਇਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਰਵਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੈਮੂਅਲ ਕ੍ਰੇਨੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਾਰਡੀਨੇਟ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਰੈਂਡ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦਾਰਾ ਮਾਸੀਕੋਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਫਰੰਟ ‘ਤੇ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਜ਼ੀਰੋ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।