ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਲਮੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦਰਮਿਆਨ ਫਸੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖਾੜੀ ਭਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਸਾਊਥ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗਲੋਬਮਾਸਟਰ ਸੀ-17 ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਉਡਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਏਅਰਲਿਫਟ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਟਾਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਆਈਏਐਫ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਫਲਾਈਟ ਰੂਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 20 ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੀ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ‘ਚ ਕਰੀਬ 8 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਗੰਗਾ ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20,000 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੀ-17 ਜਹਾਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਯੂਕਰੇਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 200 ਯਾਤਰੀ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮੰਤਰੀ, ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ, ਮੰਤਰੀ ਕਿਰਨ ਰਿਜਿਜੂ, ਮੰਤਰੀ ਜੋਤੀਰਾਦਿੱਤਿਆ ਸਿੰਧੀਆ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਵੀਕੇ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੰਗਰੀ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ-ਮੋਲਡੋਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਤੀਤ ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਜਦਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦਰੋਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਸਿਰਦਰਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸੰਕਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਜਿਸ ‘ਚ ਕਾਬੁਲ ‘ਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਫੈਲਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਿਲਓਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਵਾਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਰਾਹਾਂ ਸਮੇਤ ਘੁਸਪੈਠ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।