ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 5 ਸਾਲ ਤਕ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 10 ਸਾਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਨਰਜੀ ਪਾਲਿਸੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (EPIC) ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੱਧ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੱਧਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ
ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2020 ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 6.9 ਸਾਲ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਨੇਪਾਲ (4.1 ਸਾਲ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ (3.8 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ 2.9 ਸਾਲ ਘਟੀ ਹੈ। EPI ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਪੱਧਰ ਤਕ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਔਸਤ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ 5.4 ਸਾਲ ਤਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
EPIC ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਛੋਟੇ ਕਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰੈਚੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੋ। ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਕਣਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 61.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਔਸਤ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ 2.1 ਸਾਲ ਤਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 44% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਔਸਤਨ 7.6 ਸਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 9.5 ਸਾਲ ਤਕ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।