ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ, 31.25 ਗੀਗਾਵਾਟ ਗੈਰ-ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਸਮਰੱਥਾ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 24.28 ਗੀਗਾਵਾਟ ਇਕੱਲੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਕਰਨ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ‘ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਲੀਡਰਜ਼ ਸੰਮੇਲਨ 2025’ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯੂਟਿਲਿਟੀ-ਲੇਡ ਐਗਰੀਗੇਸ਼ਨ (ULA) ਮਾਡਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1.5 ਲੱਖ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਯੂਨਿਟ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇ 7-8 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ 1 ਟੈਰਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਸਾਲ ਲੱਗੇ, 2022 ਅਤੇ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਟੈਰਾਵਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੂਰਜੀ ਸਮਰੱਥਾ 2.8 ਗੀਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 130 ਗੀਗਾਵਾਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4,500% ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ 2022-2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 46 ਗੀਗਾਵਾਟ ਸੂਰਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜੋੜੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਲਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ULA ਮਾਡਲ ਦੇ ਤਹਿਤ 1 ਕਿਲੋਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ 1.5 ਲੱਖ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਓਡੀਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 3.1 ਗੀਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਪਿਤ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 34% ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੂਰਿਆ ਘਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 1.6 ਲੱਖ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 23,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ₹147 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਸਿੱਧੇ 19,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਨਿਵੇਸ਼-ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀਆਂ, ਸਰਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੇਂਦਰ-ਰਾਜ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਮੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 5 ਤੋਂ 7 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਲੀਡਰਜ਼ ਸੰਮੇਲਨ 2025 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।