ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵੱਡੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਆਚਰਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੀਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਇਕੱਠਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 3 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 10 ਸਕਿੰਟ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਵਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਸਮਾਰੋਹ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਅਤੇ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ’ ਦੋਵੇਂ ਵਜਾਉਣੇ ਹਨ, ਤਾਂ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ) ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ’। ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਢੋਲ ਦੀ ਤਾਲ ਜਾਂ ਬਿਗਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਖਾਸ ਛੋਟਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦੇ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਉਮੀਦਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੋਧ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਗੀਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜ, 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਏਗੀ।