ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਘਰੇਲੂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਸਕੌਚ ਦੀ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ 51.40 ਕਰੋੜ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮਨੁੱਖ-ਸਾਲ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ-ਸਾਲ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੀ ਹੈ।’ਇੰਪਲਾਇਮੈਂਟ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨ ਇਮਪੈਕਟ ਆਫ ਮੋਦੀਨੋਮਿਕਸ: ਏ ਸ਼ਿਫਟ ਇਨ ਪੈਰਾਡਾਈਮ’ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ 80 ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਸਕੌਚ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਸਾਲ 2014-24 ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ 51.40 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 19.79 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸ਼ਾਸਨ ਆਧਾਰਿਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। “ਕ੍ਰੈਡਿਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ 31.61 ਕਰੋੜ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।”ਸਕੌਚ ਗਰੁੱਪ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1997 ਤੋਂ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ‘’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਜੂਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਸਕੌਚ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਮੀਰ ਕੋਚਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ 80 ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੋਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਜ਼ਾ ਰਕਮ ਪ੍ਰਤੀ ਔਸਤਨ 6.6 ਸਿੱਧੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 12 ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਰੇਗਾ, ਪੀ. ਐਮ. ਜੀ.ਐਸ. ਵਾਈ, ਪੀ.ਐਮ.ਏ-ਜੀ., ਪੀ.ਐਮ.ਏ.ਵਾਈ-ਯੂ, ਆਰਐਸਈਟੀਆਈ, ਏ.ਬੀ.ਆਰ.ਵਾਈ., ਪੀ.ਐਮ.ਈ. ਜੀ., ਐਸ.ਬੀ.ਐਮ-ਜੀ, ਪੀ.ਐਲ.ਆਈ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐਮ. ਸਵਾਨਿਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਅੰਤਰ (ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਪਾੜੇ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ) ਵਿੱਚ 12.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗੈਪ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਬਹੁ-ਆਯਾਮੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।ਕੋਚਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ 2014-24 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ-ਅਧਾਰਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕ੍ਰੈਡਿਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 3.16 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ 1.98 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ‘ਤੇ ਰਸਮੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਢਾਂਚਾਗਤ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।