ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ – ਅਟਲ ਸੁਰੰਗ ਰੋਹਤਾਂਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੀਆਰਓ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਲੇਹ-ਲਦਾਖ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਵਿਕਲਪ ਜ਼ੋਜਿਲਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿਕਲਪ ਬਰਾਲਾਚਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਤੀਜਾ ਰਸਤਾ ਸ਼ਿੰਕੂਲਾ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
16580 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇਸ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ‘ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸੁਰੰਗ 2025 ‘ਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਇਸ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਲੇਹ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਲਾਹੂਲ ਅਤੇ ਮਨਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਬੀ.ਆਰ.ਓ. ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੁੱਚੀ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇਗਾ। ਲੇਹ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਇਸ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ। ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਗਿਆ, ਪੂਰਨ, ਪਦੁਮ, ਜੰਗਲਾ, ਕਰਸ਼, ਮੁਨੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਦੇਖ ਸਕਣਗੇ। ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਲੇਹ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਬਰਾਲਾਚਾ ਲੇਹ ਸਮੇਤ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਮਨਾਲੀ ਦਰਚਾ ਸ਼ਿੰਕੂਲਾ ਤੋਂ ਪਾਦੁਲ ਲੇਹ ਤੱਕ ਤੀਜਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਟ ਰਣਨੀਤਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਬਦਲਵਾਂ ਰਸਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੂਟ ਮਨਾਲੀ ਸਰਚੂ ਲੇਹ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਲੇਹ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗੀ।
ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਸਰਚੂ ਲੇਹ ਰੂਟ ‘ਤੇ 101 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਰਚਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਦੱਰੇ ਤੱਕ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਧੂ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਦੱਰੇ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਪੋਰਟਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਪੋਰਟਲ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਲਖੰਗ ਨੇੜੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬੀਆਰਓ ਨੇ ਸ਼ਿਨਕੁਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਟਸੇਊ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੀਆਰਓ ਨੇ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੈਟਸੇਉ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੈਸਾ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬੀਆਰਓ ਨੇ ਸ਼ਿੰਕੂਲਾ ਪਾਸ ‘ਤੇ ਹੀ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਬੀਆਰਓ ਦੇ ਡੀਜੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਰਾਜੀਵ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 4.25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਸੁਰੰਗ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ’ਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਮੂ ਪਦਮ ਸ਼ਿੰਕੁਲਾ ਦਰਚਾ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਰਫ ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੈਕਰ ਹੀ ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਘਾਟੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਹੱਬ ਬਣੇਗੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।