ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿੱਲਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹ ਜੀਵਤ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਅਕਸਰ ਹਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਟਾਈ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਦਰ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਾਹੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ
ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਰੁੱਖ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (CO2) ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ (O2) ਛੱਡ ਕੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਜਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਛਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ।
ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪੈਮਾਨਾ
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜੰਗਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਹਰੇ, ਜੀਵਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਤੋਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵੰਤ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲੱਕੜ, ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਕੜ ਉਸਾਰੀ, ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਫਾਸਟ-ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਮ ਆਇਲ, ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਆਬਾਦੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਸੜਕਾਂ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਾਗੂਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੇ ਬਲੈਕ-ਮਾਰਕੀਟ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਾਰਣ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਜਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੁੱਖ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਰਬਨ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਰਿਸ਼਼ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਕਸਰ ਭੋਜਨ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹਰੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਟਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ ਜੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਗੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਜੰਗਲਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਟਾਈ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੁਹਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੰਗਲ ਸਾਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਹਨ ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਤੁਲਨ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਇੱਕ ਹਰਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।