ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ ਗੂਗਲ ਦੀ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਟੀਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਲੇਕ ਲੈਮੋਇਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕਨੀਕੀ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਲੇਕ ਲੈਮੋਇਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਜਿਸ ਏਆਈ ਚੈਟਬੋਟ ‘ਲਾਮਡਾ’ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਐਪੀਸੋਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਉੱਠਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ AI ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਵਰਗਾ ਦਿੱਗਜ ਵੀ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਏਆਈ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਖਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਧਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਰਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਾ ਬਣ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ?
ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਿਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਐਲੋਨ ਮਸਕ ਅਤੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਵਰਗੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਸਵਾਲ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, AI ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਖੁਦ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਜੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ!
ਲੇਖਕ ਮਾਰਟਿਨ ਫੋਰਡ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਰੋਬੋਟਸ: ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਦਿ ਥਰੇਟ ਆਫ਼ ਜੌਬਲੈਸ ਫਿਊਚਰ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ‘ਏਆਈ ਨਾਲ ਲੈਸ ਰੋਬੋਟ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸੰਭਾਲਣਗੇ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੋਬੋਟਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਪਸਾਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
AI ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੂਗਲ ਦੇ ਏਆਈ ਚੈਟਬੋਟ ‘ਲਾਮਡਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਐਪੀਸੋਡ ਇਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਏਆਈ ਚੈਟਬੋਟ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਬਲੇਕ ਲੈਮੋਇਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ!