ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੰਸਕਿ੍ਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੜਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਰਖੇਜ਼ ਧਰਤੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਨਿਰਾਲਾਪਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਏਥੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮਿ੍ਤ ਵੇਲੇ ਪਾਠੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਸਤੀ ਚੋਂ ਸੁਰਤੀ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਹ ਵੇਲਾ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜਾਉਂਦਾ ਤੱਪਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਠਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਲੀ ਜਿਹੀ ਖੂਸ਼ਬੂ ਤਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾ ਦਿੰਦੀ ਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਬਾਬੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਚ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿੱਥੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ਚੁੱਕੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਜਾਂਦੀ ਬੀਬੀ ਸਾਰੇ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਏਵੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿੱਥੇ ਫਸਲ ਵਾੜੀ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਨਾਲ ਹੱਤ ਪਲੱਥੀ ਪਾ ਸਾਂਭ ਲੈਣੀ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜੋ ਫੁਕਰਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਏਨਾਂ ਕਿ ਕਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਥਾਣੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਲਝਾ ਲੈਣੀ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਘਰ ਕੋਈ ਭਾਂਡਾ ਬਨਣਾ ਤਾਂ ਲਾਗਲੇ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਦ ਵਖਾਉਣ ਲਈ ਬੀਬੀਆ ਚਾਂਈ ਚਾਂਈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਏ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ, ਏ ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿੱਥੇ ਛੇ ਛੇ ਫੁੱਟੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਜਦੋਂ ਤੀਆਂ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਕਿੱਕਲੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਧਰਤ ਤੇ ਅੰਬਰ ਵੀ ਝੂਮਣ ਲੱਗਦੇ। ਜਿੰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਜ਼ਤਾ, ਅਣਖਾ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹਸਤੀਆਂ ਤੇ ਗੱਠੇ ਹੋਏ ਜੁੱਸੇ ਇਹ ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਬਣਿਆ, ਏ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਾਜ ਏ….. ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਘੱਟ ਸੀ ਪਰ ਦਿਲ ਬੜੇ ਅਮੀਰ ਸਨ, ਨਾ ਤਾਂ ਜਿਆਦਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸੀ, ਨਾ ਖਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਸਿੱਧਾ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ, ਜਿੰਨੀ ਮਿਲ ਗਈ ਓਨੀ ਵਿੱਚ ਸਬਰ, ਬਾਹਲੇ ਲਾਲਚ ਪਿੱਛੇ ਹੁਰਰ ਹੁਰਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ!