ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੌਸਮ ਦੇ ਕਹਿਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਾਰਨ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਮੌਸਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਥੇ ਉਲਟਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਆਓ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ:-
ਚੀਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸੂਬੇ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੂਆਨ, ਫੁਜਿਆਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਖਰਾਬ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 20 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਸੋਕੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਨਾਜ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ ਪਰ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯਾਂਗਸੀ ਨਦੀ ਲਗਭਗ ਸੁੱਕਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ‘ਤੇ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਹੀਟਵੇਵ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਿਆਂ ‘ਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਿਊਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟੈਕਸਾਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਉਟਾਹ ਅਤੇ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਾਫੀ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਕਾਰਲਸਬੈਡ ਕੈਵਰਨਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਚਾਨਕ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੈਕਸਾਸ ‘ਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਸੋਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹਨ।
ਰੂਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ‘ਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 800 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ੍ਰੀਨਪੀਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅੱਗ ਕਾਰਨ 3000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਗ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ‘ਚ ਰਿਆਜ਼ਾਨ ਓਬਲਾਸਟ ‘ਚ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਸਟੋਵ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਹੀਟਵੇਵ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਡੋਨੇਟਸਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ
ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 36 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਜ਼ਕਰਪਟੀਆ ਓਬਲਾਸਟ ‘ਚ ਅੱਗ ਨਾਲ 90 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਪਲੇਰਮੋ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ‘ਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਸੂਬਾ ਇਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਆਲਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਪਿੰਡ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਪਸ਼ੂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਛੱਤ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਡਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਥਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਕਰੀਬ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ 80 ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੂਡਾਨ ਦੇ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਸੂਡਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਰੀਬ 12 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।