ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ – ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ‘ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਇਨ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਸਬਕੌਂਟੀਨੈਂਟ’ (ਏਕਿਊਆਈਐਸ) ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਾਪਾਕ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਚ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਇਹ ਖਦਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ 2611 (2021) ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਮੂਹ ਦੀ 13ਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਏਕਿਊਆਈਐਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਤਵਾਦੀ (180-400 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਗਜ਼ਨੀ, ਹੇਲਮੰਡ, ਕੰਧਾਰ, ਨਿਮਰੂਜ, ਪਕਤਿਕਾ ਅਤੇ ਜਾਬੁਲ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤ AQIS ਨੂੰ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2020 ਵਿੱਚ AQIS ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨਵਾ-ਏ-ਅਫਗਾਨ ਜਿਹਾਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਨਵਾਂ-ਏ-ਗਜ਼ਵਾ-ਏ ਹਿੰਦ ਕਰਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਏਕਿਊਆਈਐਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਤਵਾਦੀ (180-400 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਗਜ਼ਨੀ, ਹੇਲਮੰਡ, ਕੰਧਾਰ, ਨਿਮਰੂਜ, ਪਕਤਿਕਾ ਅਤੇ ਜਾਬੁਲ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤ AQIS ਨੂੰ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2020 ਵਿੱਚ AQIS ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨਵਾ-ਏ-ਅਫਗਾਨ ਜਿਹਾਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਨਵਾਂ-ਏ-ਗਜ਼ਵਾ-ਏ ਹਿੰਦ ਕਰਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਬੰਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਟੀਐਸ ਤਿਰੁਮੂਰਤੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।
26/11 ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਅਤੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਅਜੇ ਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਨੰਗਰਹਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਟੀਟੀਪੀ) ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੱਕਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਟੀਟੀਪੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੱਕਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧ ਹਨ।