ਅੱਜ ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਟੈਂਪਾ ਘਟਨਾ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। 26 ਅਗਸਤ 2001 ਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ MV Tampa ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੋਂ 433 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੌਨ ਹਾਵਰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਤਰਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦਾ।
ਟੈਂਪਾ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Pacific Solution ਨਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਟਾਪੂਆਂ ’ਤੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਫ਼ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀਆਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਦਲੀਆਂ, ਕਈ ਨੀਤੀਆਂ ਖਤਮ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਡਰ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਿਆਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਟੈਂਪਾ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੀਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਟੈਂਪਾ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 25 ਸਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰਮ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ, ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਅਕਸਰ ਗਿਣਤੀ, ਸਰਹੱਦਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਲੋਕ ਜੰਗ, ਹਿੰਸਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਟੈਂਪਾ ਦੀ 25ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਗਿਆ? ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਡਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਟੈਂਪਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਸੀ। 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਡਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਰਾਹ ਚੁਣਨਾ ਹੁਣ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।