ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂ ਮਿਸ਼ਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਔਨਲਾਈਨ ਘੁਟਾਲਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਈਜੇਐਮ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਡੇਵਿਡ ਬ੍ਰਾਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਲਾਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜਾਅਲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਫਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲੋਕ
ਆਈਜੇਐਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਔਨਲਾਈਨ ਘੁਟਾਲਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਡੇਵਿਡ ਬ੍ਰਾਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪਰਾਧੀ ਗਿਰੋਹ ਜਾਅਲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਖੋਹ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਕਰੰਸੀ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਸਾਈਬਰ ਫਰਾਡ ਅਤੇ ਸੈਕਸਟੋਰਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਔਨਲਾਈਨ ਘੁਟਾਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਮਾਰ, ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਜਾਲ
ਆਈਜੇਐਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁਟਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਰਗੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੱਕ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੀੜਤਾ ਨੇ ਸੁਣਾਈ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀ
ਆਰਚੈਂਜੇਲਾ (ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ), ਜੋ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਘੁਟਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਰੈਜ਼ੀਲੈਂਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਤਨਖਾਹ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਿਸਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਦਦ
ਆਈਜੇਐਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਘੁਟਾਲਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ 2,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 18 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਗਈ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ
ਆਈਜੇਐਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਅਲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦਫ਼ਤਰ (ਯੂਐਨਓਡੀਸੀ) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ #TrappedInScamCrime ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਆਈਜੇਐਮ?
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਨ (ਆਈਜੇਐਮ) ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਪੁਲਿਸ, ਵਕੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2025 ਦੌਰਾਨ ਆਈਜੇਐਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੇ 2,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ 240 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੱਕੀ ਤਸਕਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।