ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਲੱਭਿਆ ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੇ ਆਰਬਿਟਰ ‘ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ‘ਕੇਐਲਏਐਸਐਸ’ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਐਕਸ-ਰੇ ਫਲੋਰੋਸੈਂਸ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
‘ਦਿ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ ਜਰਨਲ ਲੈਟਰਸ’ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਕ ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਰੋ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਸਾਫਟ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸੋਡੀਅਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ‘ਚ ਇਸਰੋ ਦੇ ਯੂਆਰ ਰਾਓ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ‘ਚ ਬਣੇ ‘ਕਲਾਸ’ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੰਵੇਦਣ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਰਨ ਸੋਡੀਅਮ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਡੀਅਮ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੋਡੀਅਮ ਦੇ ਅਣੂ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਡੀਅਮ ਇੱਕ ਖਾਰੀ ਤੱਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਤਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ‘ਐਕਸੋਸਫੀਅਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਮਰਕਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰਾਂ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।