ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ‘Digital Technology Experiences of Children and Young People’ ਨਾਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਤੇ ਭਲਾਈ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਲਾ ਟ੍ਰੋਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡੀਕਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਰਟੇਬਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ, ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਔਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ, ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਐਪਸ, ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਫੋਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖੋਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ
ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜਾਂ ਹੋਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਉਮਰ, ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਵੀ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣ, ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ, ਮਦਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਨਲਾਈਨ ਥਾਵਾਂ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤੀ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ, ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਫਲਾਈਨ ਮਾਹੌਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਊਰੋਡਾਈਵਰਜੈਂਟ ਅਤੇ LGBTQA+ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਔਨਲਾਈਨ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਤਜਰਬੇ ਚੰਗੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਖਣਾ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਔਨਲਾਈਨ ਤਜਰਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਭਲਾਈ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ CEO ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਗ੍ਰਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾੜੇ ਔਨਲਾਈਨ ਤਜਰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਿਰਫ਼ ‘ਸਕਰੀਨ ਟਾਈਮ’ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ
ਮੈਕਗ੍ਰਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਸਕਰੀਨ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ, ਨਵੇਂ ਸੇਫਟੀ ਫੀਚਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਮਰ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੱਲ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਕਗ੍ਰਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲਈ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਔਨਲਾਈਨ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਹੌਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਨਿਯਮਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਲਈ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।