ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਰੀਅਰ-ਮੁਕਤ ਟੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ-ਭਰੂਚ ਕੋਰੀਡੋਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਟੋਲ ਬੂਥ ਅਤੇ ਬੈਰੀਅਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੜਕ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਥਾਪਤ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰੇ, ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਪਛਾਣ (ANPR) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਹਨ ਦੀ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ FASTag ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟੋਲ ਰਕਮ ਕੱਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਅਰਬਨ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰੋਡ-2 (UER-2) ‘ਤੇ ਮੁੰਡਕਾ-ਬੱਕਰਵਾਲਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ-NCR ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬੈਰੀਅਰ-ਲੈੱਸ ਮਲਟੀ ਲੇਨ ਫ੍ਰੀ ਫਲੋ (MLFF) ਟੋਲ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਜੈ ਤਮਟਾ, NHAI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਟੋਲ ਬੂਥ ਅਤੇ ਬੈਰੀਅਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੜਕ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਥਾਪਤ ਹਾਈ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰੇ, ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਰਿਕੋਗਨੀਸ਼ਨ (ANPR) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਹਨ ਦੀ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ FASTag ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਟੋਲ ਦੀ ਰਕਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੱਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਹਨ 80 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। NHAI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਚੇਗਾ, ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। NHAI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 17 ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, 108 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਿੱਥੇ MLFF ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਟੋਲ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਹਨ ਭੁਗਤਾਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟੋਲ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਈ-ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਦੁੱਗਣਾ ਟੋਲ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। NHAI ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਗਲਤ ਟੋਲ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਧੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਗਲਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ ਟੋਲ ਵਸੂਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਟ ਬੈਲਟ ਨਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।