ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਕੈਬ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਓਲਾ, ਉਬੇਰ ਅਤੇ ਰੈਪਿਡੋ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੈਬ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਰਨਾਈਕ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਨਿਯਮ, 1989 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਿਯਮ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਬੁੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੈਬਾਂ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਓਲਾ, ਉਬੇਰ ਅਤੇ ਰੈਪਿਡੋ ਡਰਾਈਵਰ ਵੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਐਪ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੈਬ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਜੋ ਡਰਾਈਵਰ ਓਲਾ, ਉਬੇਰ, ਰੈਪਿਡੋ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਐਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹੀ ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਰਸਤੇ, ਮੰਜ਼ਿਲ, ਕਿਰਾਏ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰਾਈਵਰ ਕੋਲ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਕੈਬ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਛੋਟ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਡਰਾਈਵਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਨਿਯਮ ਨਾ ਮੰਨਣ ’ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਾਰਵਾਈ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਡਰਾਈਵਰ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਦਾ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗੈਰ-ਮਰਾਠੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਸਗੋਂ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਕੁਝ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ 105 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਮ ਮਰਾਠੀ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਸਿਖਾਉਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੇ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ
ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ 1.10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੈਰ-ਮਰਾਠੀ ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਆਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਕਸਦ?
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਹੁਣ ਐਪ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੈਬ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਓਲਾ, ਉਬੇਰ ਅਤੇ ਰੈਪਿਡੋ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਗੈਰ-ਮਰਾਠੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।