ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਨੇੜਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਮੀ ‘ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਤੁਲ ਗੌਤਮ ਬਨਾਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ (2025) ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਰਹਿਤ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ (ਐਨਸੀਆਰਬੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੁਲ ਗੌਤਮ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ 2025 ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਆਂਇਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੀ ਪੀੜਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਝੂਠਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਝੂਠਾ ਵਾਅਦਾ ਨਾ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਦੋਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭਰਮਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਾਅਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਲਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦੋਸ਼ੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਦੋਸ਼ੀ ਅਣਕਿਆਸੇ ਜਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮੰਦਭਾਗਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਇਰਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੁਲ ਗੌਤਮ ਬਨਾਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਪਰਨਾ ਭੱਟ ਬਨਾਮ। 2021 ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ, ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਵਿਆਹ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਮ ਸ਼ੰਕਰ ਬਨਾਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ (2022) ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦਾ ਕੇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਸ਼ੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬਨਾਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ (2024) ਨੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ (2024) ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕੇਸ ਦੇ ਲੰਬਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਅਸਥਾਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ “ਸਨਮਾਨ” ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਇਹਨਾਂ ਨਿਆਂਇਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਗਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਘੱਟ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪੁਰਖ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ, ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੀੜਤ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੀੜਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਜੋ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੀੜਤ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ “ਸਮਝੌਤਾ ਵਿਆਹ” ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ 21 ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਧਾਰਾ 21 ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਹ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਵਲ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੀੜਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦੇ ਹਨ। ਅਪਰਨਾ ਭੱਟ ਕੇਸ (2021) ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਲਾਹ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਨ ਸਟਾਪ ਸੈਂਟਰ ਸਕੀਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਸੁਧਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਨਿਆਂਇਕ ਵਿਵੇਕ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਪਵੇ, ਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ। ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂਇਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂਇਕ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕੋਰਸ।
ਤੇਜ਼ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਤੇਜ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਬੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2019 ਦਾ ਨਿਰਭਯਾ ਫੰਡ ਫਾਸਟ-ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਨਿਆਂਇਕ ਫੈਸਲੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਖ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨਿਆਂਇਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।