ਪਿਛਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੁਝ ਯੋਗਿਕ ਆਸਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਆਯੁਰਵੇਦ, ਆਸਣ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਸਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨਾ ਵਧੇ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਣ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਧਿਆਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸ ਸਿੱਖੋ।
- ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਸਣ (Veerbhadra Asan): ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ। ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਲੱਤ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਸ ਨੂੰ 7 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ।
- ਨਟਰਾਜ ਆਸਣ (Natraj Asan): ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੋੜੋ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਚੁੱਕੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਗਿੱਟੇ ਨੂੰ ਫੜੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਸ ਨੂੰ 7 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ।
- ਉੱਡਯਾਨ ਅਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ (Udyan & Jalandhar bandh): ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਹੋਵੋ, ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦੇ ਸਮੇਂ ਪੇਟ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁਲਾਓ। ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ ਤਾਂ ਕਿ ਪੇਟ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਣ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ ਪਰ ਐਨਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਰਦ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਜਲੰਧਰ ਬੰਧ ਕਰੋ, ਨਜ਼ਰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਹ ਛੱਡੋ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਟ ਦਾ ਬੰਧ ਖੋਲ੍ਹੋ, ਫਿਰ ਠੋਡੀ ਦਾ।
ਸਾਵਧਾਨੀ: ਕਪਾਲ ਭਾਤੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਤਿ-ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਲਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਆਸਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਣੀਪੂਰਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਮਣੀਪੂਰਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਣੀਪੂਰਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਹੈ ‘ਰਾਮ’ (RAM)। ਸੁਖਾਸਣ ਜਾਂ ਵਜਰਾਸਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ। ਦੋਵੇਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਧੁੰਨੀ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ‘ਰਾਮ’ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਲਈ, www.dhyanfoundation.com ‘ਤੇ ਜਾਓ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਮਣੀਪੂਰਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼ਵਿਨੀ ਗੁਰੂਜੀ ਧਿਆਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸਨਾਤਨ ਕ੍ਰਿਆ – ਦ ਏਜਲੈਸ ਡਾਈਮੇਂਸ਼ਨ’ ਵਿਰਧਾਵਸਥਾ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ‘ਤੇ ਇਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ www.dhyanfoundation.com ‘ਤੇ ਜਾਓ ਜਾਂ dhyan@dhyanfoundation.com ‘ਤੇ ਈਮੇਲ ਕਰੋ।