ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ JEE ਐਡਵਾਂਸਡ 2026 ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਂ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਗਭਗ 1.80 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 209 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 861 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, 61,487 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਲਗਭਗ 1.18 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1.17 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਜਵਾਬ ਗਲਤ ਰਹੇ।
26 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਲੈ ਸਕੇ
JEE ਐਡਵਾਂਸਡ 2026 ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਹਰ ਸਵਾਲ ’ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 26 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਸਿਰਫ਼ 4 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ 4 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ 2, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1 ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1 ਸਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ।
ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਰਾਹਤ
ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਕ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਨਤੀਜਾ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 8 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 4.12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ 40.66 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਕ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ 44.78 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 5 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਿਰਫ਼ 3.79 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਮਿਲੇ, ਜਦਕਿ 50.43 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਕ ਮਿਲੇ।
ਕਿਹੜੇ ਸਵਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਰਹੇ?
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਪਹਿਲੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 11 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1,298 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜਾਂ 0.72 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਨੇ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਦੂਜੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 10 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1,175 ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਾਂ 0.65 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਲੈ ਸਕੇ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 66.17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਗਲਤ ਸਨ। ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 15 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 988 ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਾਂ 0.55 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੰਬਰ 14 ਵਿੱਚ 74.84 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਗਲਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
JEE Main ਤੋਂ ਬਾਅਦ JEE Advanced ਦਾ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ
ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆ ਕੇਸ਼ਵ ਅਗਰਵਾਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ IIT ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ JEE Main ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ JEE Advanced ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ JEE Advanced ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਫਾਰਮੂਲੇ ਜਾਂ ਤੱਥ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ IIT ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਰਫ਼ JEE Main ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਔਖੇ ਸਵਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੁਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ?
JEE Advanced ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ IITs, ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਰ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਿੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਸ਼ਕ ਸਮਝ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। JEE Advanced 2026 ਦੀ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਹੁਣ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਚੋਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।