ਭਾਰਤ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਖਾਸ ਰਸਾਇਣ, ਗੈਸਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਮੀਕੌਨ 2.0 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖਾਸ ਰਹੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਜਾਪਾਨ, ਯੂਰਪ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ 16 ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਫੈਕਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੈਸਾਂ, ਕੱਚਾ ਮਾਲ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਿੱਪ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਧੋਲੇਰਾ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ PSMC ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਫੈਕਟਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 91,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ 90, 55 ਅਤੇ 28 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 50,000 ਵੇਫਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੇਫਰ ਉਹ ਪਤਲੀ ਸਿਲਿਕਾਨ ਡਿਸਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਕਟ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 48 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- Nexperia: ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ, ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਪਾਵਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
- BESI: ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਚਿੱਪ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਚਿੱਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
- Ajinomoto: ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬਿਲਡ-ਅੱਪ ਫਿਲਮ ਚਿੱਪ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- Kellington: ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਗੈਸਾਂ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- Ascendas ਅਤੇ First Space: ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੀਆਂ।
- JSR: ਜਾਪਾਨ ਦੀ JSR ਕੰਪਨੀ ਫੋਟੋਰੇਸਿਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੋਟੋਰੇਸਿਸਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਿਲਿਕਾਨ ਵੇਫਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਸਰਕਟ ਪੈਟਰਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- Fujifilm: ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਤਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਾਸ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- Sumitomo Chemical: ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਖਾਸ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚਿੱਪਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਲਗਭਗ ਹਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਕਾਰਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਪ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਰਸਾਇਣ, ਗੈਸ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਤੱਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ, ਯੂਰਪ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।