ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ – ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ‘ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਰੂਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਆਏ ਹਨ। ਰੂਸ ਨੇ ਜਿਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਲੰਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰੂਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਮਕੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਜਦੋਂ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਲਗਪਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੰਗੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੇ ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਚੀਨ ਲਈ ਰੂਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਰੂਸ ਛੋਟੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਜਾਂ ਰਣਨੀਤਕ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੰਗ ‘ਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਨਤੀਜੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਹੁਣ ਰੂਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ: ਰੂਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਨ ਅਤੇ ਵੀਐਕਸ ਵਰਗੇ ਨਰਵ ਏਜੰਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਈ ਗੈਸ ਅਤੇ ਮਾਰੂ ਫਾਸਜੀਨ ਵਰਗੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੂਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 2017 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ 2018 ਅਤੇ 2020 ‘ਚ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰੂਸ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਝ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਯੂਕਰੇਨ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।