ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸ਼ੋਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਜੋ 55 ਡੈਸੀਬਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 30 ਡੈਸੀਬਲ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹਰ ਸਾਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 12,000 ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸਕੇਮਿਕ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ 48,000 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 22 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਕਾਰਨ ਬੇਚੈਨੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (UNEP) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 114 ਡੈਸੀਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਟਾਪ-15 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੈਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਆਸਨਸੋਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 10-10 ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀਮਾ (dB-ਡੈਸੀਬਲ ਵਿੱਚ) – ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ: 75 dB (ਦਿਨ), 70 dB (ਰਾਤ) – ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ: 65 dB (ਦਿਨ), 55 dB (ਦਿਨ) – ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ: 55 dB (ਦਿਨ) , 45 dB (ਦਿਨ) – ਸਾਈਲੈਂਸ ਜ਼ੋਨ (ਹਸਪਤਾਲ-ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ): 50 dB (ਦਿਨ), 40 dB (ਰਾਤ) ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ – ITO ਦਿੱਲੀ (ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ) ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ 74 ਔਸਤਨ 70 ਡੀਬੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਨਗਰ (ਡਾ. ਹੇਡਗੇਵਾਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦਿੱਲੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਔਸਤਨ 65 ਡੀਬੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ 55 ਡੀਬੀ ਸੀ। ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 75 ਤੋਂ 85 ਡੀਬੀ, ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 90 ਤੋਂ 95 ਡੀਬੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 120 ਤੋਂ 130 ਡੀਬੀ ਤਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਔਸਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਘੱਟ-ਘੱਟ ਹਰੇਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ – ਵਾਹਨ, ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ – ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ, ਬੋਲ਼ੇਪਣ, ਤਣਾਅ, ਘਬਰਾਹਟ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾਅ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ।