ਐਂਜ਼ੈਕ ਡੇਅ ਜਾਂ ਦਿਵਸ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਐਂਜ਼ੈਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਰਮੀ ਕੋਰ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਸੈਨਾ ਜਾਂ ਫੌਜ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1915 ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ‘ਤੇ ਉਤਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲਟਰੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ।
‘ਐਂਜ਼ੈਕ ਡੇਅ’ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ 1 ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਜ਼ੈਕ ਜਾਣੀ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 1914 ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਨਜ਼ੈਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1915 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਐਨਜ਼ੈਕ ਸੈਨਿਕ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਤੁਰਕੀ ਡਿਫੈਂਡਰਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। 1915 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ 8,141 ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 17,970 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1916 ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਨਜ਼ੈਕ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਐਂਜ਼ੈਕ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਨਜ਼ੈਕ ਦਿਵਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਦਿਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਥਨੀ ਐਲਬਨੀਜ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, “ਐਂਜ਼ੈਕ ਡੇਅ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਅਖੀਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜਾਈ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਬਲਦੀ ਰਹੀ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਸੀ।”
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਲਬਨੀਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਣ ਅਤੇ ਬੋਝ ਦੋਵੇਂ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਹਿੰਮਤ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਲੜਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਲਾਟ ਨੂੰ ਬਲਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਈਏ।”