ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ – ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਸਥਾ GRECO (Group of States against Corruption) ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ GRECO ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
GRECO ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕਣ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। GRECO ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ 48 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆ ਫੈਸਲਾ?
ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ। GRECO ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ GRECO ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
GRECO ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ GRECO ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। GRECO ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਰੂਸ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ
GRECO ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਜੁਲਾਈ 2023 ਤੋਂ GRECO ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 1 ਮਈ 2024 ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ GRECO ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ GRECO ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ WHO ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਦਮ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਵੈਨਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। GRECO ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। GRECO ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਗਠਨ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।