ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਤੀਜਾ ਨਾਮ ਹਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ (SIR) ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਗਣਨਾ ਫਾਰਮ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਸੀਈਓ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ ਤੱਕ 97.47 ਲੱਖ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਗਣਨਾ ਫਾਰਮ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ SIR ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ 1.45 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਕਰੀਬ 67 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 47.62 ਲੱਖ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ‘ਅਣ-ਇਕੱਠੇ’ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜਮ੍ਹਾਂ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਫਾਰਮ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਦਾ ਘਰ ’ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਣਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ, ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। SIR ਦੇ ਗਣਨਾ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਅਫਸਰ (BLO) ਘਰ-ਘਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਗਣਨਾ ਫਾਰਮ ਦਿੱਤੇ, ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤਾ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 33 ਫੀਸਦੀ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਹਟਣ ਦੀ ਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ 21.59 ਫੀਸਦੀ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 19.09 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 18.7 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਹਟਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 29 ਫੀਸਦੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 40.99 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 27.76 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਘਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਪਤਾ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਐਂਟਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ
ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਜਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ SIR ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਤੋਂ 40 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਨਾਮ ਹਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਤੇ ਅਪਡੇਟ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਵੀ ਮਿਲਣਗੇ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 2 ਲੱਖ ਵੋਟਰ ‘ਹੋਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਨਾ ਫਾਰਮ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਯੋਗ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁੜ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵੋਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਦੋਂ ਹੋਣਗੇ?
ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ 23 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਪਟਾਰਾ 24 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 22 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਗਿਣਤੀ 27 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੋਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਟਣਾ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।