ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਦਿਮਾਗੀ ਧੁੰਦ (brain fog) ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ Long COVID ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਹੁਣ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੱਛਣ Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS) ਨਾਮਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
SAHMRI ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ POTS, Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 62.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ POTS ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਉਤਰੇ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਨਤੀਜਾ Long COVID ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ POTS ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਪਛਾਣ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ Journal of the American Heart Association ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ Long COVID, POTS ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਲੱਛਣਾਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ, ਸੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ autoantibodies ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਲੇਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤਾਂ:
- POTS ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਔਸਤਨ 46 ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਵਧੀ।
- Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 35 ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਰਿਹਾ।
- ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ਼ 13 ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਸੀ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 8 ਲੱਖ ਲੋਕ POTS ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ, ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਪਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ Rosemary Bryant AO Research Centre ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਡਾ. Marie-Claire Seeley ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਥਕਾਵਟ, brain fog ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਨ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ POTS ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾ. Seeley ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ POTS ਦੀ ਜਾਂਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ standing test ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਮਿਲੇ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ POTS ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (inflammation) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਹਲਕੇ ਫ਼ਰਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੋਜ POTS ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ POTS ਅਤੇ Long COVID ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। Long COVID ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 58.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਕੰਮ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਦਕਿ POTS ਵਾਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 4.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਡਾ. Seeley ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ POTS ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. Marie-Claire Seeley ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ South Australian Women of Impact Awards ਦਾ ਜੇਤੂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ POTS ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।