ਕੋਟਾ – ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਸਥਿਤ ਅਭੇੜਾ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕ ਪਾਰਕ ਦੀ ਬਾਘਿਨ ਮਹਿਕ ਨੇ 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਿਕ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (WII) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਹਿਕ ਦੇ DNA, ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਣਤਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਖੁਰਾਕ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਖੋਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪੱਖ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਮਹਿਕ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਕ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 16 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਤਰਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਕ ਦਾ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣਾ ਖਾਸ ਗੱਲ ਹੈ। ਮਹਿਕ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਵੀ ਹੈ। ਮਹਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮੀ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਰੰਭਾ ਦੀ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਟਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੈਪੁਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਭੇੜਾ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕ ਪਾਰਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੋਟਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। 1 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਬਾਘ ਨਾਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭੇੜਾ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 28 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਜੀਵਿਤ ਬਾਘਿਨ ਵਜੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਾਘਿਨ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੀ ਸਵਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਸੀ। ਸਵਾਤੀ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੀਵਿਤ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮਹਿਕ ਨੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸਵਾਤੀ ਦਾ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮਹਿਕ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਮਹਿਕ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ, ਇਲਾਜ, ਟੀਕਾਕਰਨ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ-ਮੁਕਤ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿਕ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹਿਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਅਭੇੜਾ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਕ ਦੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਟਾ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ LED ਸਕਰੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।