ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਸਾਡੇ ਕਈ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਬ੍ਰਾਇਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ 1,222 ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਟੈਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਖ਼ੁਦ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ChatGPT ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ AI ਦੀ ਮਦਦ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ AI ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ AI ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਮਿਲਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮਾਂ ‘ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਗਈ ਕਿ AI ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਿੱਖਣ, ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ AI ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਆਰ ਜਵਾਬ ਲੈਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।