ਚੇਨਈ – ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟਾਰਟਅੱਪ TechMe2Space ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ MOI-1A ਔਰਬਿਟਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਅੱਜ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਵੈਂਡੇਨਬਰਗ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਬੇਸ ਤੋਂ SpaceX ਰਾਕੇਟ ਰਾਹੀਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। TakeMe2Space ਦਾ satellite ਇਸ rideshare mission ਦੇ payloads ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੀ launch ਲਈ scheduled ਹੈ। ਜੇ launch window miss ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 2 ਅਕਤੂਬਰ ਲਈ backup window ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਡੇਟਾ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਖੁਦ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜੀਂਦੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜ ਸਕੇਗਾ।
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ
MOI-1A ਵਿੱਚ ਐਜ-ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਅਤੇ AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Nvidia Orin ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਚਿਪਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ AI ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਭੇਜ ਸਕਣਗੇ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਜਾਂ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਡੇਟਾ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਡੇਟਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੱਕ ਫਾਇਦਾ
ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਬਾਰੇ ਤੇਜ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ, ਹੜ੍ਹ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ਿਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫੈਸਲੇ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵੱਲ ਕਦਮ
ਔਰਬਿਟਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।