ਐਡੀਲੇਡ – ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ (Endometriosis) ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਟੂਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। EndoFusion ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ AI ਟੂਲ ਪੈਲਵਿਕ ਸਕੈਨ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ਼ 18 ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਟੂਲ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੇ IMAGENDO ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, EndoFusion ਪੈਲਵਿਕ ਸਕੈਨ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ MRI ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ Robinson Research Institute ਦੀ ਖੋਜਕਾਰ Associate Professor Jodie Avery ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੈਨਿੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਕੈਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਕੈਨਿੰਗ ਤਰੀਕੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਆਪਰੇਟਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। EndoFusion ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ AI ਮਾਡਲ ਹਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਟਾਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 9,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਪੈਲਵਿਕ MRI ਸਕੈਨ ਅਤੇ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟ੍ਰਾਂਸਵੈਜਾਈਨਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਸਕੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਡਾ. Yuan Zhang ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ EndoFusion ਨੇ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ 83 ਫੀਸਦੀ ਵਾਰ ਸਹੀ ਨਤੀਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 19 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਵਰਗਾ ਟਿਸ਼ੂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੇਟ ਜਾਂ ਪੈਲਵਿਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਾਵਾਰੀ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜੋਖਮ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Associate Professor Avery ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਦੋਵੇਂ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਖੋਜਕਾਰ ਹੁਣ EndoFusion ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਡਾਟਾਸੈੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ AI ਟੂਲ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਡਾ. Zhang ਮੁਤਾਬਕ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਇੱਕੋ ਸਕੈਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।